Slider

Nấu rượu thóc thơm ngon ngất ngây

Nấu rượu thóc của người H’Mông ở Tây Bắc đã có từ rất lâu đời. Từ những hạt thóc vàng, thành quả của sự cần cù và sáng tạo của người H’Mông chính là nguyên liệu để làm ra rượu thóc, một loại rượu đặc sản của bà con người H’Mông. Rượu thóc thường có nồng độ rất cao, mùi vị rất thơm, uống vào gắt cổ nhưng lại rất êm, rất ngon. Đặc biệt, rượu thóc uống không bao giờ đau đầu, người uống sẽ rất tỉnh táo qua một đêm mặc dù uống có quá chén say mềm.

Rượu thóc là một loại đặc sản nổi tiếng của các tỉnh vùng cao phía Bắc. Ở Hà Giang thì có rượu thóc Tùng Bá của người Tày, rượu thóc Hoàng Su Phì của người H’Mông. Ở Lào Cai thì có rượu thóc Sim San, rượu thóc San Lùng của người Dao Đỏ. Ở Yên Bái thì có rượu thóc La Pán Tẩn,… Đó đều là những loại rượu thóc nổi tiếng gắn với từng địa phương. Rượu thóc có màu trong suốt, nồng độ rượu cao, uống vào rất gắt nhưng êm dịu rất nhanh, rượu uống thơm ngon không bao giờ đau đầu. Để nấu ra những lít rượu thóc thuần khiết hấp thụ đầy đủ tinh hoa của đất trời, người nấu rượu thóc đã phải chờ tới tận 30 ngày để ra được 1 mẻ rượu đó các bạn ạ.

Rượu thóc được ủ trong chum sành
Rượu thóc được ủ trong chum sành

Dụng cụ nấu rượu thóc

Bếp lò được đắp bằng đất nung

Chảo gang kích cỡ to: 2 chảo to, 1 chảo dùng để đun bên dưới, 1 chảo để ngưng tụ lạnh bên trên

Thùng đun cách thủy: thùng này thường được làm bằng lõi của các cây gỗ lớn, khoét rỗng bên trong, đường kính khoảng 60-70cm, chiều cao khoảng 100cm.

Ống dẫn rượu làm bằng gỗ kiểu máng thuyền, rượu được ngưng tụ bên trong và chảy ra ngoài vào vật chứa rượu.

Các dụng cụ, thiết bị để nấu rượu thóc truyền thống
Các dụng cụ, thiết bị để nấu rượu thóc truyền thống

Các khâu trong nấu rượu thóc thủ công truyền thống

Lựa chọn thóc và luộc thóc

Thóc để nấu rượu được lựa chọn từ những thửa ruộng bậc thang chín vàng. Thóc được gặt về, tuốt ra thành lúa. Loại bỏ những hạt lép ban đầu, sau đó thóc được luộc chín. Trong quá trình luộc thóc, những hạt thóc lép, không mẩy nó sẽ có xu hướng nổi lên trên, chúng ta dùng dụng cụ để vợt nó ra ngoài. Đun nhỏ lửa cho thóc sôi âm ỉ, dùng xẻng hoặc đũa cả lớn để đảo thóc liên tục cho chín đều, tránh tính trạng chỗ nát chỗ sượng.

Thóc để nấu rượu phải là lúa nương chắc nịch, trĩu hạt
Thóc để nấu rượu phải là lúa nương chắc nịch, trĩu hạt

Khi thóc chín, ta đổ thóc tãi đều ra nong để cho nguội. Yêu cầu tãi thóc càng mỏng càng tốt, tránh tính trạng nóng nguội không đều sẽ làm cho việc ủ men không tốt.

Luộc thóc để làm nguyên liệu nấu rượu
Luộc thóc để làm nguyên liệu nấu rượu
Thóc luộc chín được dải đều ra vật đựng cho nguội
Thóc luộc chín được dải đều ra vật đựng cho nguội

Làm men và ủ men nấu rượu thóc

Men nấu rượu được làm bằng các loại thảo dược quý có trong rừng tại địa phương. Thông thường, mỗi một địa phương khác nhau thì lại có 1 bí quyết làm men khác nhau, người H’Mông có cách làm men lá khác với người Dao Đỏ. Nhưng tất cả các loại men đều có 1 đặc điểm chung là làm cho rượu không bao giờ uống bị đau đầu cả.

Nguyên liệu thảo dược để làm men lá phục vụ nấu rượu thóc
Nguyên liệu thảo dược để làm men lá phục vụ nấu rượu thóc

Một năm, người dân tộc chỉ lấy lá làm men 2 lần, đó là ngày: Tết Thanh Minh và ngày Cốc Vũ. Trong 2 ngày đó, họ quan niệm rằng trong lá có chất nhiều nhất, tốt nhất để cho rượu ngon nhất.

Việc ủ men trong nấu rượu rất quan trọng, men được giã nhỏ ra thành bột. Rắc đều vào thóc đã được luộc chín. Người nấu có thể rắc men trực tiếp ở trong nong đựng thóc nguội, sau đó mới cho vào thùng ủ. Hoặc, cho 1 lớp thóc đã luộc vào thùng, sau đó rắc 1 lớp men, tiếp tục cho tới khi đầy thùng. Hai cách làm này quy trình tuy có khác nhau nhưng không ảnh hưởng tới chất lượng ủ rượu các bạn nhé.

Men lá dùng để lên men cho rượu thóc
Men lá dùng để lên men cho rượu thóc
Men lá được rắc đều vào thóc khi đã nguội
Men lá được rắc đều vào thóc khi đã nguội
Thóc được ủ men trong dụng cụ khoảng 15 ngày
Thóc được ủ men trong dụng cụ khoảng 15 ngày

Ủ men rượu thường từ 12-15 ngày, nhưng theo kinh nghiệm của những nghệ nhân nấu rượu thóc thì việc ủ càng lâu thì cho chất lượng rượu càng ngon. Nếu ủ đủ 30 ngày thì rượu cho chất lượng thơm ngon nhất.

Chưng cất rượu

Sau khi thóc ủ đã ngấu trong chum, ta cho thóc vào chõ để chưng cất. Chõ được đặt trên 1 cái chảo lớn đựng nước. Với chõ có đường kính 70 cm, cao 100 cm thì mỗi lần nấu được khoảng 30-35kg thóc đã ủ. Nước để nấu là nước trong khe núi hoặc nước được khoan sâu dưới lòng đất, thông thường những địa phương có rượu ngon thì nguồn nước ở đó rất tinh khiết.

Cho thóc đã ủ chín men vào trong chõ nấu
Cho thóc đã ủ chín men vào trong chõ nấu

Phía trên chõ, ta đặt 1 cái chảo đựng đầy nước lạnh. Mục đích của nước lạnh là để ngưng tự hơi rượu bay lên, gặp lạnh sẽ ngưng tự và chảy ra ngoài theo ống gỗ dẫn rượu.

Cho nước vào chảo phía trên để làm lạnh ngưng tụ rượu
Cho nước vào chảo phía trên để làm lạnh ngưng tụ rượu

Sau khi chít các khe hở của các thiết bị bằng cám ướt, ta bắt đầu đun rượu. Đun khoảng 35 phút thì bắt đầu rượu gỉ ra ngoài, ta nên điều chỉnh lửa vừa phải để rượu ra đều và cho chất lượng ngon. Khi nào nước ở chảo bên trên nóng quá thì ta múc đi, cho nước lạnh khác vào.

Nấu rượu thóc thủ công tại các làng bản
Nấu rượu thóc thủ công tại các làng bản
Rượu được chảy ra ngoài theo ống gỗ hoặc nứa
Rượu được chảy ra ngoài theo ống gỗ hoặc nứa

Một mẻ rượu thường nấu từ 2,5-3 giờ đồng hồ. Cứ 30kg thóc nấu thì sẽ chưng cất được 15 lít rượu nặng độ và 5 lít rượu nhẹ độ.

Chú ý: Việc nấu rượu truyền thống thường bằng củi, người nấu nên chọn các loại củi chắc, ít khói để rượu cho chất lượng tốt nhất. Đặc biệt: không được dùng cây “bàng tang” để đun, nếu dùng cây này đun sẽ làm hỏng rượu nấu.

 

 

4 bình luận về “Nấu rượu thóc thơm ngon ngất ngây”

Viết một bình luận